Upadłość konsumencka – kto może ją ogłosić, ile kosztuje i jak złożyć wniosek?
Brak możliwości spłaty zobowiązań i narastająca spirala zadłużenia to sytuacje, z którymi mierzy się coraz więcej osób. Dla wielu z nich rozwiązaniem może okazać się upadłość konsumencka, czyli wieloetapowe postępowanie pozwalające na oddłużenie i rozpoczęcie nowego etapu życia bez długów. W tym artykule wyjaśniam najważniejsze zagadnienia związane z upadłością konsumencką oraz wskazuję, jak wygląda procedura od strony praktycznej.
Spis treści
- Czym jest upadłość konsumencka?
- Kto może ogłosić upadłość konsumencką?
- Kiedy osoba jest niewypłacalna?
- Czy możliwa jest upadłość konsumencka po zakończeniu działalności gospodarczej?
- Jakie dokumenty należy przygotować?
- Co zrobić, gdy nie posiadasz dokumentów potwierdzających zadłużenie?
- Ile kosztuje upadłość konsumencka?
- Ile trwa postępowanie?
- Jak złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej?
- Co oznaczają wierzytelności sporne?
- Czy sąd przeprowadza rozprawę przed ogłoszeniem upadłości?
- Jakie są sposoby oddłużenia w upadłości konsumenckiej?
- Podsumowanie
Czym jest upadłość konsumencka?
Upadłość konsumencka jest postępowaniem sądowym skierowanym do osób fizycznych, które stały się niewypłacalne i nie są w stanie regulować swoich wymagalnych zobowiązań. Jej podstawowym celem jest oddłużenie dłużnika oraz umożliwienie mu rozpoczęcia życia bez ciężaru długów, przy jednoczesnym uwzględnieniu interesów wierzycieli.
W zależności od okoliczności sprawy postępowanie może zakończyć się ustaleniem planu spłaty wierzycieli, umorzeniem zobowiązań bez planu spłaty albo warunkowym umorzeniem zobowiązań.
Kto może ogłosić upadłość konsumencką?
Wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej może złożyć zarówno sam dłużnik, jak i każdy z jego wierzycieli osobistych.
Aby możliwe było ogłoszenie upadłości konsumenckiej, muszą zostać spełnione trzy podstawowe warunki.
- dłużnik jest niewypłacalny,
- nie prowadzi działalności gospodarczej,
- jego centrum zwykłych interesów znajduje się w Polsce – ma tu miejsce stałego pobytu lub majątek.
Kiedy osoba jest niewypłacalna?
Zgodnie z przepisami prawa upadłościowego dłużnik staje się niewypłacalny, gdy utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Oznacza to, że nie jest w stanie na bieżąco regulować swoich długów w terminach, w których powinny zostać zapłacone.
Ustawodawca wprowadził również domniemanie niewypłacalności. Przyjmuje się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich zobowiązań, jeżeli opóźnienie w spłacie wymagalnych zobowiązań przekracza trzy miesiące. Nie oznacza to jednak, że upadłość konsumencką można ogłosić wyłącznie po upływie trzech miesięcy od powstania zadłużenia.
W praktyce o niewypłacalności mogą świadczyć między innymi narastające zaległości w spłacie kredytów i pożyczek, liczne wezwania do zapłaty, prowadzone postępowania egzekucyjne czy brak realnych możliwości regulowania bieżących zobowiązań pomimo podejmowanych starań.
Czy można ogłosić upadłość konsumencką po zakończeniu działalności gospodarczej?
Tak. Sam fakt prowadzenia działalności gospodarczej w przeszłości nie wyklucza możliwości ogłoszenia upadłości konsumenckiej.
Kluczowe znaczenie ma to, aby osoba ubiegająca się o ogłoszenie upadłości nie prowadziła działalności gospodarczej w chwili składania wniosku. Jeżeli przedsiębiorca prowadził jednoosobową działalność gospodarczą, warto dołączyć do wniosku informację z CEIDG potwierdzającą wykreślenie działalności z ewidencji. Dołączenie stosownych dokumentów często usprawnia rozpoznanie sprawy przez sąd.
Jakie dokumenty należy przygotować do wniosku o upadłość konsumencką?
Jednym z najważniejszych elementów postępowania jest właściwe udokumentowanie sytuacji finansowej. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania swojej niewypłacalności i okresu jej trwania.
Do wniosku warto dołączyć wszystkie dokumenty potwierdzające istnienie zadłużenia, w szczególności:
- wyroki sądowe,
- nakazy zapłaty,
- pisma otrzymane od komornika,
- wezwania do zapłaty kierowane przez wierzycieli,
- inną dokumentację potwierdzającą wysokość zobowiązań.
Oprócz dokumentów dotyczących zadłużenia należy również wykazać, że wnioskodawca jest osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej.
Jeżeli działalność nigdy nie była prowadzona, wystarczające będzie wskazanie tej okoliczności w uzasadnieniu wniosku. Jeżeli natomiast działalność była prowadzona w przeszłości, należy opisać jej formę oraz dołączyć dokumenty potwierdzające jej zakończenie.
Formularz przewiduje również inne elementy wniosku. Dłużnik musi również wskazać swoje wydatki i koszty z ostatnich 6 miesięcy oraz podać swój majątek.
Co zrobić, gdy nie posiadasz dokumentów potwierdzających zadłużenie?
Brak pełnej dokumentacji nie przekreśla możliwości złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. W praktyce jest to sytuacja spotykana bardzo często, zwłaszcza gdy zadłużenie powstało wiele lat wcześniej lub wierzytelności były wielokrotnie sprzedawane.
Pomocnym rozwiązaniem może być pobranie raportu z Biura Informacji Kredytowej, który pozwala ustalić historię zobowiązań kredytowych. Raport można uzyskać za pośrednictwem strony internetowej Biura Informacji Kredytowej. Usługa jest odpłatna, jednak dokument ten często ułatwia przygotowanie kompletnego wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej.
Ile kosztuje upadłość konsumencka?
Najczęściej zadawane przez osoby rozważające ogłoszenie upadłości konsumenckiej pytania dotyczą kosztów takiego postępowania, dlatego warto zaznaczyć, że sama opłata sądowa od wniosku o ogłoszenie upadłości jest stosunkowo niewielka. Wniosek podlega stałej opłacie sądowej w wysokości 30 zł.
Należy jednak pamiętać, że całkowity koszt postępowania może być wyższy. Jeżeli dłużnik korzysta z pomocy adwokata lub radcy prawnego, powinien uwzględnić również wynagrodzenie pełnomocnika za przygotowanie wniosku oraz reprezentację w postępowaniu.
Ponadto w toku postępowania upadłościowego (już po ogłoszeniu upadłości, w toku tzw. „postępowania właściwego”) uwzględniane jest także wynagrodzenie syndyka. W zależności od sposobu zakończenia postępowania dłużnik często zostaje zobowiązany uiścić wynagrodzenie syndyka.
Ile trwa upadłość konsumencka?
Nie sposób jednoznacznie określić, ile trwa upadłość konsumencka. Czas trwania postępowania zależy od stopnia skomplikowania sprawy, liczby wierzycieli, posiadanego majątku, sposobu zakończenia postępowania oraz obciążenia właściwego sądu.
Warto jednak pamiętać, że cały proces oddłużania może trwać nawet ponad siedem lat. Maksymalny okres wykonywania planu spłaty wierzycieli wynosi obecnie 84 miesiące, przy czym jest on liczony dopiero od momentu uprawomocnienia się postanowienia o ustaleniu planu spłaty. Wcześniej prowadzone jest postępowanie o ogłoszenie upadłości oraz właściwe postępowanie upadłościowe poprzedzające ustalenie planu spłaty, dlatego całkowity czas potrzebny do zakończenia procesu oddłużenia może przekroczyć 90 miesięcy.
Jak złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej?
Wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej dłużnik może złożyć zarówno w formie papierowej poprzez formularz, jak i w formie elektronicznej. Niezależnie od wybranej formy należy pamiętać o prawidłowym wypełnieniu formularza oraz dołączeniu dokumentów potwierdzających sytuację finansową dłużnika.
W formularzu znajduje się również pytanie dotyczące zgody na udział w postępowaniu o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli. Jest to rozwiązanie umożliwiające próbę zawarcia porozumienia z wierzycielami bez przeprowadzania pełnego postępowania upadłościowego. W praktyce zawarcie układu może pozwolić na szybsze rozwiązanie problemu zadłużenia, jeżeli wierzyciele zaakceptują zaproponowane warunki spłaty.
Co oznaczają wierzytelności sporne?
W formularzu wniosku należy również wskazać tzw. wierzytelności sporne. Są to zobowiązania, których istnienie lub wysokość jest kwestionowana przez dłużnika. Dotyczy to więc sytuacji, w których dłużnik uważa, że nie jest zobowiązany do zapłaty określonej należności albo że wysokość dochodzonego roszczenia została ustalona błędnie. Prawidłowe wskazanie wierzytelności spornych ma istotne znaczenie dla dalszego przebiegu postępowania upadłościowego.
Czy sąd przeprowadza rozprawę przed ogłoszeniem upadłości?
Wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej rozpoznaje sąd właściwy dla miejsca zwykłego pobytu dłużnika. Zgodnie z obecnymi przepisami Sąd nie wyznacza rozprawy przed ogłoszeniem upadłości i rozpoznaje go na posiedzeniu niejawnym.
Jakie są sposoby oddłużenia w upadłości konsumenckiej?
Ogłoszenie upadłości konsumenckiej to dopiero pierwszy z etapów oddłużania. Po nim następuje właściwe postępowanie upadłościowe, w którym Sąd, w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, może zastosować jedno z trzech rozwiązań:
- warunkowe umorzenie zobowiązań bez ustalania planu spłaty wierzycieli,
- umorzenie zobowiązań bez ustalania planu spłaty wierzycieli,
- ustalenie planu spłaty wierzycieli.
Ostateczny sposób zakończenia postępowania zależy od sytuacji majątkowej i osobistej dłużnika oraz okoliczności, które doprowadziły do powstania niewypłacalności.
Podsumowanie
Upadłość konsumencka jest rozwiązaniem przewidzianym dla osób, które utraciły możliwość regulowania swoich zobowiązań i chcą rozpocząć proces oddłużenia. Prawidłowe przygotowanie wniosku, zgromadzenie odpowiedniej dokumentacji oraz właściwe przedstawienie swojej sytuacji majątkowej mają istotny wpływ na przebieg całego postępowania.
Jeżeli zastanawiasz się, czy w Twojej sytuacji możliwe jest ogłoszenie upadłości konsumenckiej lub potrzebujesz pomocy w przygotowaniu wniosku, skontaktuj się.
